Ngày 26/5/2005 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 114/2005/QĐ-TTg về việc thành lập và ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Mạng lưới cơ quan thông báo và điểm hỏi đáp của Việt Nam về hàng rào kỹ thuật trong thương mại (Technical Barriers to Trade, viết tắt là TBT) Việt Nam. Nhằm giúp độc giả hiểu thêm về hoạt động TBT tại địa phương, phóng viên chúng tôi đã phỏng vấn Bà Đinh Thị Thanh - Chi cục phó Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng, nội dung như sau:
Phóng viên (PV): Xin bà cho biết mục đích của việc thành lập mạng lưới TBT ?
Bà Đinh Thị Thanh (Bà Thanh): Khi gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO), các nước thành viên phải cam kết thực hiện Hiệp định về hàng rào kỹ thuật trong thương mại (Agreement on Technical Barriers to Trade) viết tắt là Hiệp định TBT. Nhằm thực hiện đầy đủ và kịp thời các nghĩa vụ của Việt Nam về thông báo và hỏi đáp các vấn đề liên quan đến việc thực thi Hiệp định TBT, thúc đẩy thương mại, bảo vệ lợi ích quốc gia, Nhà nước đã có chủ trương thành lập mạng lưới cơ quan thông báo và điểm hỏi đáp TBT.
PV: Mạng lưới cơ quan thông báo và điểm hỏi đáp TBT của Việt Nam được tổ chức như thế nào ?
Bà Thanh: Mạng lưới TBT ở Việt Nam gồm có:
- Cơ quan thông báo và điểm hỏi đáp quốc gia về tiêu chuẩn đo lường chất lượng gọi tắt là Văn phòng TBT Việt Nam đặt tại Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ.
- Cơ quan thông báo về điểm hỏi đáp cấp Bộ về TBT đặt tại các Bộ Thương mại, Công nghiệp, Xây dựng, Giao thông - Vận tải, Bưu chính - Viễn thông, Tài nguyên - Môi trường, Lao động - Thương binh và Xã hội, Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Thủy sản, Văn hoá -Thông tin .
- Cơ quan thông báo và điểm hỏi đáp của các tỉnh đặt tại Sở Khoa học và Công nghệ .
PV: Quy định về quy trình thông báo và hỏi đáp của mạng lưới cơ quan Thông báo và hỏi đáp của Việt Nam về hàng rào kỹ thuật trong thương mại được thực hiện như thế nào ?
Bà Thanh: Đối với chức năng thông báo văn bản quy phạm pháp luật về kỹ thuật, quy chuẩn kỹ thuật và quy trình đánh giá hợp quy của Việt Nam có khả năng ảnh hưởng đến thương mại của các nước thành viên WTO, Văn phòng TBT Việt Nam là cơ quan duy nhất thực hiện chức năng đối ngoại trong việc thông báo này theo quy định của Hiệp định TBT. Các đầu mối TBT của Bộ và địa phương thực hiện chức năng này thông qua văn phòng TBT Việt Nam.
Đối với chức năng hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại của các nước thành viên WTO và của Việt Nam được thực hiện theo nguyên tắc: tổ chức nào thuộc mạng lưới TBT đầu tiên nhận được câu hỏi sẽ là đầu mối trả lời. Trong trường hợp không có khả năng, tổ chức phải chuyển câu hỏi đến tổ chức thích hợp để xem xét trả lời, câu trả lời của tổ chức thích hợp này có thể được gửi trực tiếp cho người hỏi hoặc chuyển cho tổ chức đầu tiên tiếp nhận câu hỏi để gửi lại cho người hỏi.
Để tránh trùng lặp hay mâu thuẩn trong việc trả lời, các câu hỏi nhận được từ bất kỳ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, tất cả các câu hỏi nhận được và câu trả lời đều phải chuyển cho Văn phòng TBT Việt Nam để thông tin cho các đầu mối TBT của Bộ và địa phương của mạng lưới TBT .
PV: Điểm TBT tại địa phương có chức năng hỏi đáp về các vấn đề gì ?
Bà Thanh: Điểm TBT tại địa phương nhận và trả lời các câu hỏi, thông tin liên quan đến việc ban hành và áp dụng văn bản pháp quy kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy trình đánh giá sự phù hợp tại địa phương khi có yêu cầu chuyển đến từ Văn phòng TBT Việt Nam hoặc các cơ quan tổ chức, cá nhân và ngoài nước.
Tiếp nhận và chuyển các thông báo về TBT của các nước thành viên WTO đến các bên quan tâm trong nước: chú ý Hiệp hội các doanh nghiệp, các doanh nghiệp trong tỉnh khi đang có khả năng bị kiện, tranh chấp về TBT giờ thuộc phạm vi quản lý của địa phương bằng Fax hoặc Email trong vòng 24 giờ ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo từ Văn phòng TBT Việt Nam .
Gửi về Văn phòng TBT Việt Nam các câu hỏi hoặc đề nghị cung cấp các tài liệu của các bên quan tâm tại địa phương về các quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy trình đánh giá sự phù hợp của các nước thành viên WTO.
PV: Về phía địa phương đã triển khai hoạt động TBT như thế nào?
Bà Thanh: Từ tháng 8/2006 Điểm TBT ở tỉnh Dak Lak bắt đầu họat động đặt tại Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng trực thụộc Sở Khoa học và Công nghệ. Ngoài việc thực hiện chức năng thông báo và hỏi đáp, hoạt động TBT Chi cục còn thực hiện một số công việc như:
- Cập nhật các thông tin phục vụ cho tình hình họat động của Điểm TBT.
- Tổ chức điều tra thực trạng việc áp dụng các lọai hình tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật nhằm xây dựng kho tư liệu về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật của địa phương, đồng thời kiến nghị các cấp, ngành có liên quan loại bỏ các tiêu chuẩn không phù hợp.
- Phối hợp với Văn phòng TBT Việt Nam thực hiện chương trình: “Xây dựng cổng thông tin điện tử trực tuyến điểm hỏi đáp TBT – Dak Lak”.
- Tham gia tư vấn hỗ trợ các doanh nghiệp xúc tiến các họat động tiêu chuẩn hóa như: xây dựng tiêu chuẩn cơ sở, xây dựng hệ thống quản lý chất lượng, tiến hành các hoạt động đo lường, thử nghiệm và quản lý chất lượng, xây dựng chương trình nâng cao chất lượng hàng hóa dịch vụ...
PV: Vai trò của hoạt động TBT trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội nhập kinh tế quốc tế?
Bà Thanh: Như chúng ta đã biết, tham gia hội nhập kinh tế các doanh nghiệp sẽ có nhiều cơ hội trong quá trình phát triển, thị trường thế giới sẽ rộng mở cho các sản phẩm hàng hóa của nước ta được xuất khẩu ở nhiều nước trên thế giới…. nhưng cũng là thách thức đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nguyên nhân là do các doanh nghiệp còn thiếu thông tin về tiêu chuẩn, chất lượng sản phẩm, đối thủ cạnh tranh cùng loại khiến doanh nghiệp khó tạo lợi thế cạnh tranh trên thương trường. Câu hỏi lớn đặt ra hiện nay là làm thế nào để hàng hóa của các doanh nghiệp xuất khẩu không bị tiêu hủy hay bị trả về do không đạt các yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm, các quy chuẩn kỹ thuật chặt chẽ của nước nhập khẩu…
Vì vậy thông qua các điểm TBT cung cấp thông tin cho các doanh nghiệp về tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa, các quy định pháp luật, các rào cản kỹ thuật, yêu cầu đối với khu vực thị trường xuất khẩu... nhằm giúp các doanh nghiệp có các biện pháp nâng cao năng lực quản lý, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa (tạo ra được các sản phẩm đảm bảo chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm, không gây ảnh hưởng đến môi trường), giá thành thấp, từ đó sẽ nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường khu vực và thế giới, góp phần trong việc thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam.
PV: Dự kiến họat động TBT tại địa phương trong thời gian đến sẽ tập trung vào các công việc gì?
Bà Thanh: Trên cơ sở chỉ đạo của Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, Tổng cục TC-ĐL-CL, ngoài việc thực hiện chức năng giải đáp quan hệ với Văn phòng TBT Việt Nam, cung cấp các thông tin trong phạm vi, họat động TBT tập trung vào các vấn đề sau nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp cận với các phương thức quản lý mới theo xu thế hội nhập hài hòa tiêu chuẩn, đó là:
- Tổ chức họat động tuyên truyền phổ biến về những cơ hội và thách thức khi thực hiện Hiệp định TBT ở Việt Nam, trên cơ sở đó tận dụng các cơ hội và đối phó với các thách thức để phát triển sản xuất, kinh doanh, bảo vệ lợi ích chính đáng của người tiêu dùng về Hiệp định TBT và các vấn đề liên quan, đặc biệt là đối với hàng hóa xuất khẩu, các mặt hàng chủ lực và tiềm năng của địa phương.
- Tham gia xây dựng và thực hiện các chương trình nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh đối với sản phẩm xuất khẩu chủ lực của địa phương, hướng dẫn doanh nghiệp tham gia Giải thưởng chất lượng Việt Nam, các Giải thưởng danh hiệu của tỉnh, các họat động xúc tiến thương mại.
- Đẩy mạnh họat động đưa công tác tiêu chuẩn đo lường vào doanh nghiệp, họat động áp dụng và chứng nhận các hệ thống công cụ quản lý chất lượng tiên tiến…
Nhưng tất nhiên là các dự kiến này thực thi đạt hịêu quả thì phải có sự tham gia tích cực của các ngành hữu quan và nhất là sự đổi mới của các doanh nghiệp.
Các cơ quan chức năng và doanh nghiệp liên hệ với Chi cục TCĐLCL theo địa chỉ:
Chi cục TC-ĐL-CL 11 A - Trần Hưng Đạo - Tp Buôn Ma Thuột
ĐT 050.952598 – 953200
PV. Xin cảm ơn bà .