Nguyễn Ngọc Tý
Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam đã được hình thành trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc ta, đồng thời kế thừa tư tưởng đạo đức phương Đông và những tinh hoa đạo đức của nhân loại. Không phải thiên tài của Người mà chính là sự coi khinh sự xa hoa, tinh thần yêu lao động, đời tư trong sáng, nếp sống giản dị, đạo đức vĩ đại và cao đẹp của Người, đã ảnh hưởng lớn lao và đã khiến cho hàng chục triệu trái tim của người dân Việt Nam hướng về Người không gì ngăn cản nổi.
Hồ Chí Minh sử dụng những khái niệm, những phạm trù đạo đức đã từng quen thuộc với dân tộc Việt Nam từ lâu đời, đưa vào đấy những nội dung, những khái niệm, những phạm trù của thời đại mới. Chính vì vậy mà những giá trị đạo đức mới đã hoà nhập với những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, làm cho mỗi người Việt Nam đều cảm thấy gần gũi. Hơn nữa, những giá trị đạo đức truyền thống lại được nâng lên tầm cao mới. Việc tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại đã làm cho tư tưởng Hồ Chí Minh trở nên phong phú, tìm thấy một Việt Nam trong nhân loại, cũng như nhân loại trong Việt Nam. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và nhân loại cũng là một đặc trưng nổi bật của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh. Với tư duy độc lập và sáng tạo, Hồ Chí Minh đã xuất phát từ thực tiễn Việt Nam thực hiện một công việc kế thừa có chọn lọc, những giá trị đạo đức của quá khứ, đề xuất những giá trị đạo đức mới, phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới.
Đạo đức mới, đạo đức cách mạng do Hồ Chí Minh đề xướng và cùng với Đảng dày công xây dựng, bồi đắp là đạo đức của giai cấp công nhân, kết hợp với những truyền thống tốt đẹp của dân tộc và những tinh hoa đạo đức của nhân loại. Người sử dụng một cách tài tình những phạm trù đạo đức cũ quen thuộc trong xã hội phong kiến, cải tạo chúng và đưa vào những nội dung mới có tính cách mạng sâu sắc. Tư tưởng đạo đức của Người rất phong phú, hàm súc, nhưng cái cốt lõi là tư tưởng trung với nước, với Đảng, hiếu với dân; Yêu thương nhân dân; Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng, Cần, Kiệm, Liêm, Chính, chí công vô tư; Tinh thần quốc tế trong sáng. Theo Người, trung với nước, với Đảng là tự nguyện, tự giác suốt đời phấn đấu cho độc lập của Tổ quốc, tự do của nhân dân, xây dựng xã hội mới - xã hội chủ nghĩa, biến lý tưởng cao đẹp của Đảng thành hiện thực, bất chấp mọi khó khăn, thử thách, kể cả sự hy sinh khi cần thiết. Hiếu với dân là phải tự coi mình là công bộc của dân, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân. Đảng ta từ nhân dân mà ra. Cán bộ, đảng viên là con em của nhân dân. Có thể nói, nếu không có nhân dân thì không có cách mạng, không có Đảng. Thái độ quan liêu, mệnh lệnh, cửa quyền, sách nhiễu dân, vi phạm quyền làm chủ của dân là trái với đạo đức cách mạng và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đối với mỗi dân tộc, mỗi Đảng cần, kiệm, liêm, chính là thước đo sự văn minh, sự tiến bộ. Cần, kiệm, liêm, chính là nền tảng của đời sống mới. Chính vì thế Hồ Chí Minh thường nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên: Cán bộ cơ quan, các đoàn thể, cấp to thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ. Nếu không giữ đúng cần, kiệm, liêm, chính, thì dễ hủ bại, biến thành sâu mọt của dân. Chính nhờ đạo đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư mà ở Hồ Chí Minh luôn thể hiện phẩm chất tốt đẹp: giàu sang không quyến rũ, nghèo đói không lay chuyển, uy vũ không khuất phục. Công danh, phú quý đối với Hồ Chí Minh rất xa lạ, Người không màng danh lợi, không ham chuộng công danh...
Chủ tịch Hồ Chí Minh chẳng những dày công xây dựng nền tảng đạo đức cách mạng của Đảng, giáo dục cán bộ, đảng viên tu dưỡng rèn luyện mà Người còn ra sức thực hành, nêu gương cho cán bộ, đảng viên noi theo. Nhờ vậy, Đảng ta có một đội ngũ cán bộ, đảng viên vững vàng, kiên định. Trong cách mạng và kháng chiến, họ đã vượt qua mọi khó khăn, thử thách ác liệt, không quản ngại gian khổ, hy sinh; nêu cao tinh thần đấu tranh bất khuất, giữ vững khí tiết cách mạng, mưu trí, dũng cảm, tuyên truyền, vận động nhân dân đoàn kết, đấu tranh chống lại kẻ thù tàn bạo và thâm độc. Họ được dân tin, dân phục, dân yêu, được nhân dân đùm bọc, che chở, bảo vệ. Nhờ đó, Đảng đã tổ chức lãnh đạo nhân dân làm cuộc Cách mạng Tháng Tám thành công và đưa hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược đi đến thắng lợi vẻ vang, giành độc lập hoàn toàn và thống nhất đất nước, đưa cả nước lên chủ nghĩa xã hội.
Mỗi một giai đoạn, mỗi thời kỳ cách mạng bao giờ cũng đặt ra những nhiệm vụ mới, với những khó khắn thử thách mới. Đội ngũ cách mạng một mặt ngày càng được tôi luyện và trưởng thành để giành những thắng lợi ngày càng to lớn, mặt khác cũng đào thải những kẻ hư hỏng, thoái hoá, biến chất đã làm tổn hại đến uy tín và thanh danh của Đảng, đến lợi ích của nước của dân. Tiến trình cách mạng Việt Nam suốt mấy chục năm qua đã chứng minh điều đó. Ngày nay, trong thời kỳ đổi mới, Đảng đề ra đường lối đổi mới toàn diện, trước hết là đổi mới tư duy. Đảng khuyến khích và tạo điều kiện để mọi người vươn lên làm giàu chính đáng. Những người làm ăn giỏi, những nhà doanh nghiệp giỏi ở bất cứ thành phần kinh tế nào đều được Đảng, Nhà nước và nhân dân tôn vinh. Họ chính là đại biểu cho mặt tích cực của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, mặt trái của kinh tế thị trường, của toàn cầu hóa cũng tác động tiêu cực đến xã hội, đến đạo đức của cán bộ, đảng viên. Đã nảy sinh và phát triển tư tưởng chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa thực dụng, vị kỷ, vụ lợi... làm tổn hại đến lợi ích của nhà nước và của nhân dân, làm cho không ít cán bộ bị sa ngã, bị khuất phục bởi sức mạnh của đồng tiền, dẫn đến sự suy thoái về phẩm chất, đạo đức, làm xói mòn nền tảng đạo đức cách mạng của Đảng, làm tổn thương mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và nhân dân mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dày công xây đắp.Đứng trước thực trạng nêu trên, Đảng, Nhà nước đã có những chủ trương, biện pháp để khắc phục, làm cho Đảng, Nhà nước thật sự trong sạch, vững mạnh ngang tầm với nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, kết quả đạt được còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra. Nạn tham nhũng kéo dài trong bộ máy của hệ thống chính trị và trong nhiều tổ chức kinh tế là một nguy cơ lớn đe dọa sự sống còn của chế độ ta. Sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí của một bộ phận cán bộ, đảng viên đang là một lực cản to lớn của sự nghiệp đổi mới đất nước, gây tổn thất nghiêm trọng trong lĩnh vực kinh tế, gây ảnh hưởng xấu trong lĩnh vực chính trị, làm xói mòn lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, có lợi cho các thế lực thù địch đang tìm mọi cách chống phá cách mạng nước ta, nhằm thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình" của chúng.
Do đó, việc học tập và làm theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới hiện nay có tầm quan trọng đặc biệt. Đảng cần chăm lo củng cố nền tảng đạo đức cách mạng của Đảng; cần coi trọng yêu cầu xây dựng Đảng về đạo đức trong việc thực hiện nhiệm vụ then chốt xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Phải hết sức coi trọng việc giáo dục thường xuyên tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, tập trung vào bốn đức cần, kiệm, liêm, chính, làm cho nó sâu rễ, bền gốc trong cán bộ, đảng viên, trước hết là trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận, đoàn thể các cấp và trong các tổ chức kinh tế. Cán bộ lãnh đạo có thấm nhuần và thực hành đạo đức cần, kiệm, liêm, chính mới chí công vô tư, làm gương cho cán bộ, đảng viên noi theo, mới gây được ảnh hưởng tốt trong xã hội. Cán bộ, đảng viên thấm nhuần đạo đức cần, kiệm, liêm chính và biến thành hành động, đó là cách "miễn dịch" tốt nhất chống quan liêu, tham nhũng,
lãng phí, sống buông thả, sa đọa... Có như vậy Đảng, Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị mới thật sự trong sạch, vững mạnh, mới tự bảo vệ được mình và mới làm cho xã hội lành mạnh, bảo đảm cho sự phát triển bền vững của đất nước. Đảng có đường lối chính trị đúng đắn, có đội ngũ cán bộ, đảng viên cần, kiệm, liêm, chính thì vai trò lãnh đạo của Đảng cầm quyền mới được củng cố vững chắc, không một thế lực nào có thể đánh bại được.
Để củng cố nền tảng đạo đức cách mạng của Đảng, cán bộ, đảng viên cần học tập và làm theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh. Đảng cần xây dựng một quy chế học tập, tu dưỡng, rèn luyện thường xuyên đạo đức cần, kiệm, liêm, chính cho tất cả cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo. Học một cách nghiêm túc, tự phê bình và phê bình một cách nghiêm túc, học đi đôi với hành. Vấn đề tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng trước hết là vấn đề tự giác của mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo có chức, có quyền là những người có trách nhiệm rất lớn đối với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân. Đảng cần quan tâm giáo dục thường xuyên và có sự kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ. Tiến hành đồng thời với việc nâng cao dân trí, làm cho dân hiểu rõ quyền hạn của mình trong việc kiểm soát cán bộ và có cơ chế, quy chế cụ thể để nhân dân thực hiện có hiệu quả quyền kiểm soát ấy. Phải kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", trong "xây" có "chống", trong "chống" có "xây", làm cho tổ chức đảng, bộ máy nhà nước và cả hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, Đảng ta xứng đáng là một Đảng đạo đức, văn minh.
Theo Hồ Chí Minh, cái khó khăn của cuộc chiến đấu mới không phải chỉ ở tầm vóc và quy mô của sự nghiệp xây dựng, mà còn ở chỗ mỗi người không khắc phục những yếu kém của mình, chiến thắng “giặc ở trong lòng” mình, “giặc nội xâm” ở ngay trong tổ chức của mình. Đó là loại giặc “vô hình”, “vô ảnh”, “khó thấy, khó biết” nhưng rất mạnh. Việc tranh đấu với kẻ địch ở tiền tuyến bằng súng, bằng gươm còn dễ, nhưng việc đấu tranh với kẻ địch trong người, trong nội bộ, trong tinh thần là một khó khăn, đau xót. Cả cuộc đời Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời vì sự hi sinh quên mình vì sự trường tồn của nền độc lập tự do của đất nước, mặc dù trên ngực áo của Người chưa hề có một tấm huy chương, nhưng ẩn chứa đằng sau tấm áo ka ki giản dị là một trái tim vĩ đại, trái tim đó chỉ có một ham muốn tột bậc, đất nước được độc lập, nhân dân được tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.
Ảnh: Lớp đào tạo Phương pháp luận sáng tạo khoá II tại Sở KH&CN
|
Không có một bản đồ vạch sẵn cho con đường phía trước. Những kinh nghiệm có sẵn, những phương pháp truyền thống không còn đủ cho hành trình của dân tộc đi về phía trước. Vì thế, sáng tạo và linh hoạt trong tư duy cũng như trong hành động phải là phẩm chất hàng đầu của con người Việt Nam đang sống trong thế kỷ XXI. Để làm được điều đó, phải biết kế thừa và phát huy sáng tạo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh mãi mãi soi sáng cho Đảng và nhân dân ta hoàn thành ước nguyện ngàn đời của dân tộc: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.