Phan Qua
Lời cảnh báo
Dù là người sản xuất nông nghiệp hay người tiêu thụ thức ăn, người kinh doanh nông sản... tương lai của chúng ta đều gắn chặt với nguồn gốc làm ra nó. Đó là Đất - Đất nuôi sống con người và xã hội
Các bác nông dân lo ngại rằng, đất ngày càng xấu đi, bón phân hoá học nhiều mà năng suất, chất lượng nông sản vẫn không cao, bán không được giá.
Các nhà doanh nghiệp thường than phiền rằng, chất lượng nông sản của ta thua kém xa so với Thái Lan, chào bán không được giá, xuất khẩu khó khăn, sức cạnh tranh kém...
Các nhà khoa học luôn cảnh báo về tình trạng suy giảm tài nguyên đất. Tài nguyên đất đang bị suy thoái mà chính con người là thủ phạm. Vì vậy cần có ngay những biện pháp đồng bộ để bảo vệ đất, nếu không sẽ là thảm họa.
Đất - một cơ thể sống
Nếu bạn có mối quan tâm tốt đẹp với đất, bạn cũng sẽ có những trăn trở như vậy. Bạn sẽ vui mừng thấy người nông dân sử dụng phân chuồng, phân xanh làm thức ăn cho đất. Bởi đất là một cơ thể sống có khả năng tái sử dụng các chất hữu cơ, thúc đẩy sự sinh trưởng, dự trữ thức ăn cho cây và tác dụng như là một nguồn sống cơ bản cho mọi vật sống, đất có thể khoẻ mạnh,cũng có thể ốm yếu và chết.
Một loại đất khoẻ mạnh là đất có hàm lượng hữu cơ, cân đối về nước, chất khí, các chất dinh dưỡng và nhiều vi sinh vật hữu ích. Toàn bộ các thành phần đó tác động lẫn nhau tạo ra sự sống của đất - gọi là cân bằng hệ sinh thái. Đất khoẻ mạnh tạo cho cây trồng sinh trưởng mạnh khoẻ, cân đối, làm tăng năng suất và chất lượng nông sản xuất khẩu, tiết kiệm đầu tư, tăng hiệu quả sử dụng phân hoá học, giữ nước, giữ phân tốt.
Có nhiều nguyên nhân làm cho đất ốm yếu nhưng nguyên nhân cơ bản là hàm lượng hữu cơ trong đất bị suy giảm nghiêm trọng, nhất là đất bị con người bón quá nhiều phân hoá học. Hàng chục năm nay, , trên nền đất đỏ bazan màu mỡ của Tây Nguyên trong mối tương tác giữa cây, không khí, nước và các chất dinh dưỡng một cách cân bằng, thì nay mối tương tác ấy bị đảo lộn do con người lạm dụng phân hoá học và thuốc trừ sâu một cách quá mức đã làm cho đất bị xấu đi, dẫn đến năng suất, chất lượng cây trồng bị giảm sút.
Phân hữu cơ, bài thuốc cho đất khoẻ
Các loại đất bị thoái hoá có thể được cải tạo và phục hồi lại nhanh. Cải tạo đất là cơ bản để tăng hiệu suất và sức sống của đất. Có nhiều biện pháp khác nhau để cải tạo đất, trong đó việc thường xuyên bổ sung chất hữu cơ cho đất là biện pháp tốt nhất, là liều thuốc phục hồi độ phì nhiêu cho đất, làm cho đất khoẻ nhanh. Nhiều kết quả thực nghiệm cho thấy, sau ba năm bón phân hữu cơ liên tục trên vườn cà phê kinh doanh thì dung trọng và độ xốp của đất, hàm lượng dinh dưỡng cũng như dinh dưỡng của các hệ vi sinh vật đều có sự thay đổi theo chiều hướng có lợi cho sự sinh trởng, phát triển, năng suất và chất lượng cà phê so với bón phân hoá học.
Hữu cơ hoá đất nông nghiệp tăng khả năng cạnh tranh nông sản trong kinh tế hội nhập
Các nhà buôn bán nông sản trong và ngoài nước cho rằng, các sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu truyền thống như cà phê, tiêu, điều, cao su, chè... là thế mạnh của nông nghiệp Dak Lak. Thách thức lớn nhất của các sản phẩm này trong kinh tế hội nhập chính là khả năng cạnh tranh của sản phẩm còn thấp so với một số nước trong khu vực. Do xuất khẩu thô, sản phẩm phân tán, chất lượng nông sản thấp và chưa có thương hiệu nên bị mua với giá rẻ.
Một trong những giải pháp được các nhà khoa học, các nhà quản lý khuyến cáo là “Hữu cơ hoá đất nông nghiệp” cho nông dân để cho nông nghiệp bền vững, khai thác tốt tài nguyên đất, sản xuất ra các loại nông sản có chất lượng và an toàn, đủ sức cạnh tranh, đương đầu với thách thức trong bối cảnh toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới.
Một tín hiệu đáng khích lệ là có một số nhà đầu tư trong nước và nước ngoài đã ký kết hợp đồng kinh tế với nông dân để sản xuất nông sản an toàn nhằm tăng sức canh tranh cho nông sản xuất khẩu và là cơ hội để hoà nhập với nền kinh tế thế giới.
Nguồn phân bón hữu cơ ở đâu?
Nguồn nguyên liệu để sản xuất phân bón hữu cơ xung quanh ta rất dồi dào như:
- Các loại phân xanh, các loại cây họ đậu.
- Các phế thải trong nông nghiệp sau thu hoạch như: vỏ cà phê, rơm rạ, vỏ bắp, vỏ đậu..., các loại phế thải sau chế biến nông sản...
- Các nguồn mỏ than bùn.
- Các loại phân chuồng do động vật thải ra...
Đây là nguồn tài nguyên dồi dào, là nguồn nguyên liệu phong phú, giá rẻ để sản xuất ra phân hữu cơ bón cho cây trồng mà con người đã bỏ phí hoặc chưa khai thác được nhiều.
Hiện nay đã có một số công ty tận thu các phế thải này để sản xuất ra các loại phân bón hữu cơ sinh học với nhiều nhãn hiệu khác nhau nhằm cung ứng cho nông dân và mang lại hiệu quả cao.
Ngày nay, với những thành quả khoa học về công nghệ vi sinh, chúng ta có thể chế biến các nguồn nguyên liệu trên thành phân hữu cơ sinh học có chất lượng cao, giá thành rẻ. Hội sinh học tỉnh Dak Lak và Trung tâm Công nghệ sinh học (Trường Đại học Tây Nguyên) đã xây dựng mô hình hướng dẫn cho các hộ nông dân sử dụng chế phẩm sinh học vi sinh để sản xuất phân hữu cơ vi sinh tại gia đình và mang lại hiệu quả thiết thực.