Ngày 12 tháng 4 năm 2006, tại Hà Nội đã diễn ra Lễ trao Giải thưởng VIFOTEC năm 2005. Có 40 đề tài thuộc 5 lĩnh vực trong số 180 đề tài lọt vào vòng chung khảo được trao giải thưởng lần này. Tỉnh Dak Lak có 01 đề tài thuộc lĩnh vực cơ khí tự động hóa đạt giải, đó là: Giải pháp sáng tạo khoa học - công nghệ “Máy đùn gạch” của kỹ sư Hoàng Thịnh thuộc Doanh nghiệp tư nhân cơ khí Hoàng Thịnh, tổ 4, khối 3, thị trấn Buôn Trấp, huyện Krông Ana, tỉnh Dak Lak. Ban Biên tập Tạp chí KH&CN xin giới thiệu vắn tắt giải pháp sáng tạo này. Bạn đọc muốn biết thêm chi tiết xin liên hệ với tác giả qua số điện thoại: 0914.018565.
I. Tính mới:
Máy đùn gạch theo giải pháp sáng tạo là máy đùn gạch thông thường được trang bị thêm 1 trục cào và 1 dao cán.
Trục cào có cấu tạo gồm các dãy răng bố trí quanh trục với các răng có kích thước, hình dáng, khoảng cách, góc nghiêng, số lượng... theo yêu cầu kỹ thuật của từng loại máy, trục cào được đặt bên trong phễu chứa nguyên liệu, ở vị trí thích hợp để cào, cuốn và ép nguyên liệu đã phối trộn (đất sét + nước + than đá) xuống cho các lô nghiền nhào. Trục cào làm việc thay thế cho 1 lao động phải liên tục dùng tay hoặc chân ép nguyên liệu vào lô nghiền nhào. Chính lao động thủ công này hay bị xảy ra tai nạn khi ở trong tình trạng mệt mỏi, thiếu tập trung. Việc trang bị trục cào cho máy đùn gạch thông thường đã loại trừ hẳn tai nạn trong khâu nạp nguyên liệu vào máy.
Dao cán được đặt song song và nằm giữa hai lô nghiền nhào. Dao có kích thước, góc vát lưỡi, vật liệu, độ dày... đủ để khi nghiền nát các vật cứng như sỏi sạn cũng không bị cuốn cong, biến dạng. Dao cán có tác dụng hỗ trợ 2 lô nghiền nhào làm vỡ vụn các hạt sỏi sạn lẫn trong nguyên liệu, tăng khả năng nghiền nhuyễn, tạo độ đồng nhất nguyên liệu, tăng độ kết dinh cho nguyên liệu, tăng cường độ nén cho sản phẩm gạch, nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, khắc phục được tình trạng tắc nghẽn ở khuôn tạo hình do vướng sỏi, đảm bảo sản xuất được liên tục và ổn định.
Giải pháp sáng chế bộ phận trục cào và dao cán trang bị cho máy đùn gạch là giải pháp sáng tạo kỹ thuật hoàn toàn mới so với trong nước và trên thế giới từ trước cho đến thời điểm được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bằng độc quyền Giải pháp hữu ích số 319 vào tháng 12/2002.
II. Tính sáng tạo:
Ý tưởng sáng tạo xuất phát từ thực tế lao động nặng nhọc, vất vả, không an toàn, dễ xảy ra tai nạn cho người công nhân làm gạch. Bên cạnh đo, do chất lượng sản phẩm gạch không đồng đều, năng suất lao động cũng không cao vì máy thường xuyên phải ngừng chạy để xử lý tình trạng tắc nghẽn ở khuôn tạo hình do nguyên liệu xấu có lẫn sỏi sạn. Việc nghiên cứu, chế tạo bổ sung thêm bộ phận trục cào và dao cán lắp ráp vào máy đùn gạch đã khắc phục được những tồn tại nêu trên, đồng thời tạo ra những ưu thế vượt trội về hiệu quả kinh tế, xã hội so với những thiết bị đã có trước đó. Chính vì vậy, giải pháp sáng tạo kỹ thuật này đang bị xâm phạm quyền sở hữu một cách phổ biến tại địa phương và nhiều tỉnh thành phía Nam. Sự vi phạm này chứng tỏ giải pháp mang lại hiệu quả cao và dể phổ biến nhân rộng.
III. Hiệu quả của giải pháp
1. Về kinh tế:
- Nhờ bổ sung trục cào và dao cán vào máy đùn gạch thông thường nên giảm ít nhất là 1 lao động cho việc nhào trộn đất trước khi vào máy và 1 công tiếp nguyên liệu vào máy trên 1 ca làm việc, hiện chỉ còn 7 lao động/máy/ca làm việc. Vì vậy, mỗi năm có thể tăng suất thu nhập cho người lao động trên một máy từ 18 đến 20 triệu đồng do khoán sản phẩm.
- Hiệu suất làm việc của máy tăng, năng suất lao động tăng 25%.
- Tiết kiệm nhiên liệu từ 10 triệu đến 12 triệu đồng/máy/năm (một năm máy làm việc 10 tháng, ngày làm việc 8 giờ).
2. Về xã hội:
- Thu nhập bình quân của người lao động tăng do khoán sản phẩm.
- Thao tác đơn giản, an toàn, không đòi hỏi lao động có kỹ thuật cao. Vì vậy, có thể giúp nhiều lao động phổ thông tham gia. Đặc biệt là giải quyết việc làm đối với con em đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa của Tây Nguyên.
- An toàn tuyệt đối với người lao động ở công đoạn nạp liệu vào máy đùn gạch, tuy giải pháp kỹ thuật này không lớn nhưng đem lại hiệu quả kinh tế cao. Đặc biệt là hiệu quả xã hội và an toàn lao động khó có thể tính toán ra được bằng tiền.
Máy đùn gạch có trang bị giải pháp kỹ thuật của DNTN Cơ khí Hoàng Thịnh đã được khen tặng huy chương, cúp và bằng khen:
- Huy chương Techmart 2003 - Chợ Công nghệ - Thiết bị Việt Nam lần thứ nhất tại Hà Nội, năm 2003.
- Cúp vàng Hội chợ - Triển lãm “Hội nhập và phát triển” Hải phòng lần thứ nhất, năm 2004.
- Huy chương vàng Hội chợ “Hàng xuất khẩu, tiêu dùng - Du lịch và Thiết bị công nghệ” Đà Nẵng, năm 2004.
- Cúp vàng Hội chợ - Triển lãm Festival Tây Nguyên 2005.
- Giải thưởng Sáng tạo Khoa học – Công nghệ (VIFOTEC) năm 2005.