Năm 2006 đã khép lại với nhiều sự kiện nổi bật, hoạt động khoa học và công nghệ đã có nhiều đóng góp trong những thành tích chung của tỉnh nhà. Nhân dịp này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Y Ghi Niê, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Dak Lak. Xin giới thiệu cùng bạn đọc
Phóng viên (PV) : Những thành tựu mà ngành khoa học công nghệ (KHCN) gặt hái được trong năm qua đã góp phần không nhỏ cho tiến trình xây dựng, phát triển và đổi mới của địa phương chúng ta. Vậy theo ông, “cái được mang tính dấu ấn” của ngành KHCN trong năm qua là gì?
Y Ghi Niê (Y Ghi): Trong năm 2006, hoạt động KHCN đã có nhiều đóng góp tích cực trong công cuộc xây dựng và đổi mới của tỉnh nhà. Theo tôi, cái được lớn nhất là việc phát triển KHCN gắn liền với các mục tiêu và định hướng phát triển kinh tế - xã hội nhằm đáp ứng yêu cầu của công cuộc CNH - HĐH đất nước.
Ngoài ra, trong năm 2006 ngành KHCN đã xác định được 6 chương trình trọng điểm phát triển KHCN giai đoạn 2006-2010 được nghị quyết HĐND Tỉnh thông qua và UBND tỉnh ra quyết định triển khai thực hiện, đó là:
- Chương trình KHXH&NV, giáo dục, y tế;
- Chương trình nông nghiệp và phát triển nông thôn, tài nguyên môi trường;
- Chương trình ứng dụng công nghệ sinh học;
- Chương trình thu hút vốn đầu tư, đổi mới chuyển giao công nghệ;
- Chương trình công nghệ thông tin;
- Chương trình phát triển tiềm lực KH&CN,
Mỗi chương trình đã được cụ thể hơn thành những đề tài trọng điểm, có mục tiêu, nội dung được Hội đồng khoa học tỉnh góp ý đưa vào kế hoạch thực hiện.
PV: Nông nghiệp, lĩnh vực đã và đang được các nhà khoa học quan tâm và cũng là lĩnh vực có nhiều đề tài khoa học, nhiều dự án ứng dụng thành công mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực nhất. Phải chăng đây chính là điều ông tâm đắc lâu nay?
Y Ghi: Vâng, bởi vì tỉnh ta là một tỉnh nông nghiệp, nông dân của ta còn nghèo, lại là tỉnh có nhiều dân tộc anh em, trình độ có sự chênh lệch và chưa có nhiều điều kiện để tiếp xúc với các tiến bộ của KHCN nên việc nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào trong đời sống và sản xuất để mang lại hiệu quả kinh tế cho bà con nông dân là một việc làm hết sức cần thiết.
Thế mạnh của Dak Lak là nông nghiệp với đất đai màu mỡ, lao động cần cù, sáng tạo, tiếp thu tiến bộ khoa học kỹ thuật nhanh với các cây, con chủ lực có truyền thống lâu đời như cà phê, cao su, tiêu, điều, nuôi ong, gia súc... Vấn đề quan trọng là phải tăng hàm lượng khoa học vào trong các sản phẩm nông nghiệp bằng cách nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, giống mới, tổ chức quản lý tiên tiến nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, tăng sức cạnh tranh và hướng tới một nền nông nghiệp đa dạng và bền vững
PV: Thưa ông, chuyển giao công nghệ “sản xuất cà phê chất lượng cao”, “sản xuất phân vi sinh”, “phát triển đàn bò dưới tán rừng” cho nông dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số trong thời gian qua liệu có phải là bước chuẩn bị cho việc đón đầu công cuộc hội nhập kinh tế thế giới của ngành KHCN tỉnh ta?
Y Ghi: Có thể nói như vậy. Cà phê của Dak Lak về năng suất, sản lượng khá cao, hương vị đặc biệt. Vì vậy năm 2005 được Nhà nước công nhận là sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý cà phê Buôn Ma Thuột. Tuy nhiên, vấn đề quan tâm nhất là phẩm cấp chất lượng. Để cạnh tranh, đứng vững trên thị trường khó tính của thế giới thì con đường tất yếu là nâng cao phẩm cấp chất lượng, ứng dụng công nghệ sinh học, sản xuất phân vi sinh phục vụ phát triển nền nông nghiệp sạch là bước đi phù hợp.
Chăn nuôi cũng là thế mạnh và có hiệu quả kinh tế cao, trong đó nuôi bò dưới tán rừng cũng là bước đi hợp lý nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của địa phương. Điều đặc biệt là các nội dung này đều hướng về cơ sở, giúp người nông dân, đồng bào dân tộc thiểu số xóa đói, giảm nghèo.
PV: Có ý kiến cho rằng “Hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và ứng dụng tiến bộ khoa học ở tỉnh ta lâu nay vẫn còn bó hẹp trong lĩnh vực nông nghiệp, đầu tư còn thiếu tập trung, còn mang tính hành chính. Ông nghĩ gì về điều này?
Y Ghi: Không hẳn là bó hẹp trong nông nghiệp mà nông nghiệp là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu. Chủ trương, định hướng cho hoạt động này thì có và đồng bộ cho nhiều lĩnh vực, không riêng gì nông nghiệp. Có điều là nguồn kinh phí đầu tư còn hạn hẹp nên những cái cần làm trước thì chúng ta làm, đó là nghiên cứu đầu tư phát triển một nền nông nghiệp đa dạng, phát triển bền vững.
PV: Mọi lúc, mọi nơi, mọi ngành, mọi nghề đang nói đến việc đổi mới công nghệ, nhất là trong công nghiệp. Ở lĩnh vực này hình như ngoài công nghệ sản xuất gạch lò đứng, các công trình khoa học công nghiệp mang tính vĩ mô ở tỉnh ta chưa có được bao nhiêu? Khó dễ ở chỗ nào, cách tháo gỡ ra sao?
Y Ghi: Do cơ chế hoạt động KH&CN tuy đã đổi mới nhưng chưa theo kịp với yêu cầu phát triển, sự phối hợp giữa các ngành chưa được thống nhất. Với tư cách là một cơ quan quản lý KHCN ở địa phương, chúng tôi không thể đi làm thay cho các ngành và các doanh nghiệp trong việc đổi mới công nghệ được mà chúng tôi tập trung nghiên cứu, thử nghiệm và đưa ra khuyến cáo đồng thời nâng cao nhận thức của xã hội về vấn đề này. Cái khó là ở khâu nhận thức mà trước hết là của các cấp lãnh đạo, của các chủ doanh nghiệp.
PV: Việt Nam đã hội nhập, cùng với việc đổi mới chuyển giao công nghệ thực thi quyền sở hữu trí tuệ là một trong những vấn đề cấp bách, trọng tâm mà Việt Nam đã cam kết. Theo ông, Dak Lak đã làm được những gì ở lĩnh vực này trong thời gian qua?
Y Ghi: Thực thi quyền sở hữu trí tuệ là một trong những vấn đề quan trọng, nhất là khi Việt Nam đã gia nhập WTO. Tuy nhiên, vấn đề này vẫn còn khá mới đối với chúng ta. Trong thời gian qua, chúng ta đã từng bước triển khai các nhiệm vụ cụ thể và thu được thành công bước đầu như: tập huấn nâng cao nhận thức cho các cơ quan, doanh nghiệp và người dân về sở hữu trí tuệ; qua các kênh thông tin đại chúng đăng tải các chủ trương, định hướng và văn bản quy phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ, từng bước đưa Luật Sở hữu trí tuệ đi vào cuộc sống. Bên cạnh đó, Phòng Quản lý công nghệ và Sở hữu trí tuệ cũng đã tư vấn, hướng dẫn các cơ sở sản xuất kinh doanh đăng ký bảo hộ theo quy định và tổ chức thanh tra chuyên ngành, phát hiện chấn chỉnh kịp thời các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
PV: Ông có thể điểm qua những đóng góp của ngành KHCN Dak Lak trong lĩnh vực văn hóa, xã hội?
Y Ghi: Để làm cơ sở cho việc xây dựng các giải pháp ổn định các hoạt động văn hóa xã hội trong quá trình phát triển kinh tế của tỉnh trong tình hình mới, ngành KHCN đã đầu tư kinh phí nghiên cứu các đề tài:
- Nâng cao nhận thức pháp luật cho đội ngũ cán bộ cấp xã trên địa bàn tỉnh.
- Hôn nhân gia đình hiện nay của người Êđê, M’nông tại tỉnh Dak Lak.
- Nghiên cứu hoàn thiện chương trình hỗ trợ xử lý chữ viết của một số dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên bằng phần mềm TayNguyenkey.
PV: “TayNguyenKey” có phải là một trong những công trình khoa học được dư luận quan tâm nhất trong năm qua?
Y Ghi: Vâng, đây là một công trình khoa học được đánh giá rất tốt, có tác dụng thiết thực cho việc sử dụng chữ viết của một số dân tộc trong các lĩnh vực truyền thông, giáo dục cũng như soạn thảo văn bản. Việc hoàn thành đề tài nghiên cứu và chuyển giao ứng dụng rộng rãi bộ font TayNguyenKey không chỉ giúp cho quá trình soạn thảo văn bản trên máy vi tính được thuận lợi hơn mà nó còn có ý nghĩa thiết thực trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống của một số dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, trong đó có chữ viết.
PV: Tiếp cận và chuyển giao tri thức khoa học thông qua các lớp tập huấn, hội thảo, đào tạo nâng cao... cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng được ngành KHCN quan tâm. Thời gian gần đây, Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai nhiều lớp đào tạo kỹ năng cho cán bộ lãnh đạo được đông đảo tầng lớp nhân dân quan tâm, nhất là giới doanh nghiệp. Cảm tưởng của ông về đội ngũ doanh nhân với tri thức KHCN?
Y Ghi: Ngày nay, KHCN được lấy làm luận cứ để mở ra các hướng phát triển mới một cách bền vững. Vì vậy, đội ngũ doanh nhân cũng nhận thức được tầm quan trọng của tri thức KHCN trong việc phát triển kinh tế bởi vì trí tuệ chính là tài sản của doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
PV: Năm 2006 đã kết thúc, những thành tựu ngành KHCN tỉnh đã đạt được góp phần quan trọng vào công cuộc đổi mới và phát triển của tỉnh nhà. Đó chính là tiền đề để chúng ta khởi nghiệp cho năm tiếp theo - 2007. Chương trình hành động cụ thể mà ông đã hoạch định cho năm tới?
Y Ghi: Năm 2007, ngành KHCN sẽ tập trung vào việc:
Tăng cường đổi mới công tác quản lý KH&CN, đẩy mạnh phong trào áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến, công tác tiêu chuẩn hóa, đảm bảo đo lường và quản lý chất lượng.
Đầu tư nâng cao tiềm lực KHCN.
Đẩy mạnh áp dụng thành tựu KH&CN vào sản xuất và đời sống.
Chuyển giao ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật và chuyển giao công nghệ thích hợp vào khu vực nông thôn, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Triển khai sâu rộng, có hiệu quả và thực thi Luật Sở hữu trí tuệ, ứng dụng công nghệ thông tin trong sản xuất và quản lý.
PV: Xin cảm ơn ông.