Hoa hồng là một loài hoa đẹp nhất trong các loài hoa, được xem là biểu tượng của tình yêu và niềm hạnh phúc. Tuy nhiên đây cũng là loài hoa khó trồng, khó không phải ở chỗ trồng cho cây mọc lên mà làm thế nào cây hồng đó cho được những đóa hoa to, đẹp.
Hoa hồng có nhiều loại, từ loại hoa nhỏ như hồng tỉ muội, hồng quế, tường vi... đến những loại cho hoa to, màu đặc sắc như hồng Nhung màu đỏ thẫm, hồng Vàng (còn gọi là Joséphine theo tên hoàng hậu Pháp, vợ của Napoléon Bonaparte), hồng Bạch, hồng Phấn (còn có tên Grace Kelly - vợ của ông hoàng Rainer de Monaco), hoa hồng B.B (theo tên minh tinh màn bạc nổi tiếng của Pháp - Brigitte Bardot)... Mỗi loài hoa hồng đều có vẻ đẹp riêng, màu sắc riêng. Đó là những đóa hoa không thể thiếu trong các phòng khách, phòng tiếp tân và hơn nữa, chúng làm cho người tặng lẫn người nhận đều cảm thấy hạnh phúc.
Nhưng còn người trồng hoa hồng? Họcũng có cảm nhận hạnh phúc, có khi còn nhiều hơn vì đây là những cây hoa hồng mà họ chăm sóc, trổ hoa, bắt đầu từ cách chiết hay cách ghép.
Hoa hồng là cây ưa khí hậu mát, nhiệt độ thích hợp trong khoảng 18-250C. Là cây hoa lâu năm, nếu hồng ghép trên gốc hồng dại thì có thể cho thu hoạch bông tới 10 năm và hơn nữa.
Yêu cầu đất trồng phải tơi xốp, thoát nước tốt, giàu hữu cơ và dinh dưỡng. Cây hoa hồng có thể trồng được quanh năm.
Mật độ thích hợp với hoa hồng cắt cành là 70.000-80.000 gốc/ha.
Các giống tốt và phổ biến hiện nay: xanh Long Mỹ, đỏ Hà Lan, đỏ Ý, đỏ Pháp, cam, hồng, phấn, vàng trắng, cá vàng, trắng, tối....
Hoa hồng là cây cho giá trị kinh tế cao, vào thời kỳ thu hoạch rộ, mỗi hecta trồng cắt cành thu khoảng 30.000 bông, cứ 2 ngày thu 1 lần. Thời điểm không rộ cho thu 10.000 bông/đợt. Do vậy hoa hồng cắt cành đòi hỏi lượng phân rất cao.
Các loài hoa hồng màu sẫm thường mọc mạnh hơn các loài hoa màu nhạt. Các giống hồng địa phương, cho hoa không đẹp như hồng dây leo, hồng tỉ muội... nhưng lại có sức sống rất mạnh, thường được trồng bằng cách giâm cành. Đa số các giống hồng cho hoa lớn đều được gây giống bằng cách chiết hay cách ghép.
Cây hồng chiết, mọc nhanh hơn, đâm cành nhiều nhưng hoa ít đẹp và không bền bằng cây hồng ghép. Phương pháp ghép mang lại điều lợi là ta có được những giống hồng quý, hoa to ngay trên những giống tầm thường nhưng sức sống mạnh và đã thích hợp với thủy thổ địa phương. Hơn nữa, ta có thể tạo ra nhiều giống hồng cho hoa khác nhau trên cùng một gốc ghép. Trong trường hợp này cần ghép mắt cây hồng có hoa yếu (màu nhạt) trước một thời gian rồi mới ghép mắt cây mạnh (hoa sẫm màu) sau. Thời gian thuận tiện cho việc ghép cây hoa hồng thường là vào mùa mưa (phía Nam nước ta) hay mùa xuân (phía Bắc).
1. Những điểm chính của cách ghép hoa hồng:
Chọn gốc ghép
Thường dùng giống tầm xuân (Rosa canina), hồng sen (Rosa indica), hay hồng chùm (Rosa Multiflora) làm gốc ghép, vì chúng là những giống hồng rất mạnh.
Gốc ghép được chuẩn bị bằng cách cắt từng đoạn, giâm cho ra rễ, các nhánh phát triển khoảng 3 tháng là dùng để ghép được.
Chọn cành
Chọn cành vừa tuổi, từ 7-10cm tính từ mặt đất, trên cành này chọn chỗ không có gai, phía hướng đông, lau chùi bên ngoài vỏ chosạch, rồi dùng dao thật bén rạch một đường ngang và một đường dọc thành chữ T.
Chọn mắt ghép
Trên cành của những giống hồng tốt mà ta muốn nhân giống, chọn cành tương đương gốc ghép và chưa mọc nhánh, bứt lá, chọn những mắt vừa nhú mầm và mập mạnh. Dùng dao bén gọt miếng vỏ gồm cả gỗ có mắt ở chính giữa, nhẹ tay tách vỏ ra khỏi phần gỗ sao cho đừng để mắt dính trên phần gỗ. Có thể cắt bớt 2 bên rìa phần vỏ này để vỏ vừa vặn với dấu rạch T ở gốc ghép.
Ghép mắt và chăm sóc
Đặt mắt vào gốc ghép sao cho phần vỏ có mắt đó vào giao điểm 2 đường rạch trên gốc ghép, mắt cách đường rạch ngang 0,5-1cm là vừa. Dùng dây nylon buộc chặt và xuôi cho quá đầu vết vỏ rạch ở trên gốc ghép. Không nên buộc dây thành cục, dễ làm đọng nước nơi ghép. Khoảng 10-15 ngày sau tháo dây. Dùng dao lam tỉa bỏ các mầm mọc ở gốc ghép và phần dưới mắt ghép.
Trời nắng phải che mát nơi ghép. Cần tưới nước thường xuyên cho mắt ghép.
Khi mắt phát triển thành mầm được 10-12cm thì cắt cành chịu ghép (của gốc ghép) phía trên mắt từ 1-2cm. Dùng cây cói nhỏ và dây buộc gốc ghép, tránh lay động.
Từ đây, bắt đầu giai đoạn chăm sóc một cây hoa hồng.
2. Bón phân cho cây hoa hồng:
Việc bón phân cho hoa hồng ngoài việc phải đạt năng suất cao còn phải đạt màu sắc hoa đẹp, hoa lâu tàn và hương thơm. Tùy theo mức độ thâm canh, quy trình bón phân như sau:
a) Bón lót khi trồng (lượng bón cho 1.000m2):
- Vôi bột hoặc đôlômít: 100-150kg.
- Phân chuồng hoai: 4-6 tấn.
b) Bón thúc cho gốc ghép (sau khi đặt gốc hồng dại):
- Compomix: 20-30 kg/1.000m2/lần. Bón 5 lần, định kỳ 1 tháng/lần kết hợp làm cỏ, vun xới.
c) Bón thúc sau khi ghép mắt:
Sau trồng 6 tháng thì tiến hành ghép mắt, sau ghép 15 ngày sẽ hạ giàn và bón thúc.
+ Bón thúc mầm lần 1 (sau khi ghép 30-35 ngày): 5-6 tấn phân chuồng hoai/công.
+ Bón thúc mầm lần 2 (sau ghép 45-50 ngày): 40-60 kg NPK 13-13-13+TE Đầu Trâu cho 1.000m2.
+ Bón thúc sau mỗi lần tỉa nhánh: 15-20kg NPK 13-13-13 + TE Đầu Trâu cho 1.000m2. Kết hợp phòng ngừa sâu bệnh.
+ Bón thúc định kỳ 15 ngày bón 1 lần, lượng bón 50-70kg NPK 13-13-13 + TE Đầu Trâu cho 1.000m2.
+ Bón phân magiê: Định kỳ 4-5 tháng bón 1 lần với lượng 1,5-2kg MgSO4/1.000m2 bằng cách trộn với phân NPK bón gốc hoặc hòa với nồng độ 0,3-0,5% để phun qua lá.
+ Phun qua lá: Phân bón thích hợp cho các thời kỳ phát triển của hồng là Đầu Trâu 501, 701 và 901, đây là loại phân có đầy đủ và cân đối đa, trung, vi lượng và các chất điều hòa sinh trưởng. Nồng độ và liều lượng phun tùy thuộc tuổi và thời kỳ phát triển như sau:
- Thời kỳ hồng tăng trưởng và sau cắt hoa: Pha 1-2 gam Đầu Trâu 501 trong 1 lít nước, phun định kỳ 7-10 ngày/lần.
- Thời kỳ hồng trưởng thành sắp ra nụ hoa: Pha 1-2 gam Đầu Trâu 701 trong 1 lít nước, phun định kỳ 7-10 ngày/lần.
- Khi hồng đã có nụ và dưỡng hoa khi đang nở: Pha 1-2 gam Đầu Trâu 901 trong 1 lít nước, phun định kỳ 7-10 ngày/lần.
+ Từ năm thứ 2, vào đầu chu kỳ bón 5-6 tấn phân chuồng hoai/1.000m2. Phân bón NPK 13-13-13+TE Đầu Trâu và phân bón lá sử dụng theo quy trình trên.
* Vườn hoa hồng cắt cành:
a) Bón lót (lượng bón cho mỗi m2 đất trước khi đặt bầu): 3-4kg phân chuồng hoai, 2-3kg tro trấu
b) Bón thúc: thúc định kỳ 15-20 ngày/lần với lượng bón
40-60g NPK 13-13-13+TE Đầu Trâu cho mỗi m2.
Sau mỗi lứa hoa cần tỉa cành và bón bổ sung 1kg phân chuồng.Phun phân bón lá Đầu Trâu 501, 701, 901 theo quy trình như trên.
3. Phòng trừ sâu bệnh cho cây hoa hồng
Cây hoa hồng có một số sâu bệnh khiến cây yếu ớt, có khi gây chết. Sau đây là cách phát hiện và cách phòng trị một số sâu và bệnh chính.
A. Bệnh
* Bệnh đốm đen trên lá:
Bệnh do nấm Dipbocarpon gây ra, sau một thời gian lạnh ẩm ướt kéo dài rồi nắng ấm lên thì bệnh phát triển mạnh, cây vàng lá nhanh chóng và rụng lá. Lá cây bị vàng và rụng dù đang trẻ, trên gân chính của phiến lá có một đốm đen to bằng đầu ngón tay, có khi nhiều đốm. Cây rụng lá hàng loạt, có khi chỉ còn trơ lại cành và các nụ hoa non èo uột. Sau đó cây lại phát cành mới. Nếu tiếp tục bị bệnh nhiều đợt cây sẽ mất hết dự trữ và chết từng phần hoặc chết cả cây. Bệnh này không tác hại trong mùa nắng do đó cây con trồng đầu mùa mưa không tốt bằng trồng trong mùa hè.
* Bệnh nấm sợi trắng bám ở rễ:
Bệnh này hay gặp ở chân đất tơi xốp có nhiều cành cây mục nát. Nấm mọc thành sợi trắng bám vào rễ cây hồng làm cây yếu đuối không phát triển. Cả hai bệnh trên đều có thể dùng các loại thuốc trừ nấm như Kitazin, Zinep, Falizan hoặc dung dịch Sulfat đồng hòa loãng 1/300 phun lên lá hoặc tưới đẫm đất ở gốc. Tuy nhiên chưa thấy thuốc nào công hiệu hoàn toàn, chúng chỉ chừng nào giảm thiệt hại do bịnh gây ra. Về sau người ta dùng Benlat C, Kasuran hoặc Fuji - one đều tốt.
B. Sâu
Cây hoa hồng có nhiều loại sâu hại nhưng nhờ các loại thuốc trừ sâu đều cùng một lúc tác động lên nhiều loài sâu bọ, do đó khi dùng thuốc diệt trừ loài sâu hại này thì cũng đồng thời diệt hoặc phòng trừ loài sâu hại khác. Sau đây là các sâu hại phổ biến nhất:
* Bọ cánh cứng:Hình dạng như con bọ hung nhưng nhỏ bằng hạt bắp, màu đất, có giống màu đen bóng. Chúng ăn về đêm khiến lá lủng lỗ chổ, ban ngày chúng bay đi ẩn nấp ở những nơi rác rưởi ẩm thấp. Bọ đẻ trứng trong đất, trứng nở ra sâu mình cong, màu trắng, miệng sâu có hàn bén đi đào bới và ăn rễ cây. Vườn hồng không phòng trừ loài này sẽ bị ăn trụi lá. Nếu kéo dài cây sẽ suy yếu và chết. Nếu chỉ trồng một vài cây, chủ nhân phải thường xuyên soi đèn để bắt bọ cánh cứng bám ở mặt dưới lá. Nếu trồng nhiều thì dùng Methyl parathion liều 1/300-1/500 phun đều trên lá vào lúc chiều. Mỗi tuần hoặc 10 ngày phun thuốc 1 lần sẽ phòng trừ được bọ cánh cứng, đồng thời cũng phòng trừ được các loại sâu khác.
* Sâu ngụy trang:Sâu thân dài và nhỏ nhưng cứng, lưng có phớt đỏ tía như là hồng non. Chúng ăn trụi lá chỉ chừa lại các cuống lá rồi sâu bám vào cành hồng non hợp thành một góc 450 để giả làm 1 cuống lá hầu tránh bị thù địch phát hiện.
* Sâu đàn:Màu xanh lục đậm, trên lưng gần đầu có một vệt đen. Thân có vài chấm đen. Lúc mới nở sâu tập trung thành đàn ở mặt dưới một vài lá, ăn hết chất xanh của lá. Lớn lên sâu phân tánra ăn các lá khác và hay rúc đầu ăn thủng nụ hoa.
Sử dụng thuốc trị 2 loại sâu này như với bọ cánh cứng.
* Bọ trĩ: Bọ rất nhỏ, cánh ngắn, bụng dài, chỉ sống trong các nụ hoa và các chồi non chưa mở lá. Chúng làm các nụ hoa bị nám đen và chồi non quăn lại. Do bọ rất nhỏ, khó phát hiện nên hầu hết chủ nhân các vườn hồng thường kết luận sai lầm là cây bị sương muối. Phòng trừ như với bọ cánh cứng nhưng phải bơm kỹ các nụ hoa và chồi non.
* Nhện nâu:Tác hại trong mùa nắng và các cây nằm trong hiên nhà, chúng nhỏ li ti và sống thành đàn ở mặt dưới của lá, lá cây không rụng nhưng cây khô nhựa. Nhện nhả tơ trên mặt lá nên lá nhạt màu và đầy bụi. Phun thuốc như trên nhưng kỹ mặt dưới của lá.
* Ong:Có một loại ong nhỏ, thân đen, lưng trắng, hơi lớn hơn ong ruồi, chuyên xén lá từ ngoài mép thành hình bán nguyệt.
Phòng trừ: bơm thuốc đều trên lá
Cây hoa hồng sau khi được ghép và trồng đúng cách, được tưới tiêu và chăm sóc đúng mức sẽ phát triển mạnh và sau 1 năm cây đã thành bụi cao gần 1m và nếu tiếp tục chăm sóc tốt cây sẽ tồn tại hàng chục năm. Cây càng cao lớn thì năng suất của cây càng cao, hoa càng lớn đáp ứng lại mong ước của người trồng và chăm sóc nó.
Tổng hợp tài liệu