Đặc điểm sinh vật học:
Đời sống của cây khoai tây có thể chia thành 4 thời kì: ngủ, nẩy mầm, hình thành thân củ và thân củ phát triển.
Thời gian ngủ nghỉ của khoai tây dài hay ngắn ngày tuỳ thuộc vào giống, điều kiện địa lí và điều kiện cất giữ. Thông thường thời gian ngủ của khoai tây là từ 2 tháng đến 4 tháng.
Rễ khoai tây phân bố chủ yếu ở tầng đất sâu 30cm.
Thân cây khoai tây là loại thân bò, có giống thân đứng. Thân dài 50-60cm. Trên thân có thể mọc các nhánh. Lá kép gồm 1 số đôi lá chét, thường là 3-4 đôi.
Hoa màu trắng, phớt tím, có 5-7 cánh hoa lưỡng tính, tự thụ phấn.
Quả khoai tây tròn hoặc hơi dẹt, nhỏ, màu xanh nhạt hay tím. Trong quả chứa hạt nhỏ. Hạt màu vàng nhạt, trong hạt có nhiều dầu.
Cây con sau khi mọc khỏi mặt đất 7-10 ngày thì trên các đốt đoạn thân, nằm trong đất xuất hiện những nhánh con. Đó là những đoạn thân địa sinh. Các thân địa sinh này phát triển được dồn về tập trung ở đầu mút, ở đây thân phình to dần lên và phát triển thành củ. Trên thân củ có nhiều mắt.
Yêu cầu ngoại cảnh:
Ở thời kì sinh trưởng khoai tây không có các yêu cầu khắt khe đối với các yếu tố khí hậu, nhưng ở thời kì sinh thực khoai tây rất sợ nóng và không chịu rét quá. Nhiệt độ thích hợp cho thân củ phát triển là 16-170C.
Khoai tây là cây ưa ánh sáng. Từ thời kì cây con đến lúc cây hình thành của khoai tây yêu cầu thời gian chiếu sáng dài. Từ thời kì trưởng thành trở đi yêu cầu thời gian chiếu sáng ngắn.
Trong thời gian sinh trưởng, khoai tây cần rất nhiều nước. Trước khi hình thành củ khoai tây cần độ ẩm đất là 60%, khi thành củ yêu cầu độ ẩm đất là 80% . Khoai tây trồng trong vụ đông xuân thường gặp khô hạn nên cần chú ý tưới nước, trồng trong vụ muộn thường gặp mưa nhiều, nên phải chú ý đến việc tiêu nước.
Đất trồng khoai tây tốt nhất là đất pha cát, đất bãi, đất phù sa ven sông. Độ pH phù hợp là 5,2-6,4.
Khoai tây là cây có yêu cầu cao đối với các chất dinh dưỡng. Khoai tây có phản ứng rất tốt với các phân hữu cơ. Từ khi mọc đến trước khi hình thành củ khoai tây cần nhiều đạm. Thời kì bắt đầu hình thành củ cần nhiều lân và kali. Tỉ lệ NPK cân đối cho khoai tây là 2,5:1: 3,3.
Phương hướng chọn giống:
Giống khoai tây: Có 3 nhóm giống
* Nhóm giống khoai tây ruột trắng: lá tròn hơi xoăn, củ to, tròn, số mắt ít và sâu. Thịt củ có màu trắng, ăn không ngon bằng ruột vàng nên ít được trồng.
* Nhóm giống khoai tây ruột vàng: Thân ít nhánh, mọc tập trung. Củ tròn bẹt, số mắt nhiều và nông. Ruột vàng, nhiều tinh bột. Ăn ngon, sản lượng cao. Hiện nay, nhóm giống này được trồng phổ biến.
* Nhóm giống khoai tây ruột tím: Củ ít tinh bột, sượng ăn không ngon, sản lượng thấp. Giống này ít được trồng.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc:
Thời vụ:
Ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng có thể trồng vào hai thời vụ:
* Thời vụ sớm: trồng trong các tháng 9, 10. Thời gian thu hoạch vào cuối tháng 12 và đầu tháng 1.
* Thời vụ muộn: Trồng từ trung tuần tháng 1 đến đầu tháng 2. Thu hoạch vào các tháng 4-5.
Làm đất và bón lót:
Chọn loại đất cát pha hoặc đất thịt nhẹ. Chọn ở những nơi chưa trồng khoai tây hoặc trồng cây thuộc họ cà 3-4 năm trở lên. Cày bừa kĩ, làm đất tơi nhỏ.
Lên luống càng cao càng tốt. Lên luống trồng một hàng khoai tây thì mặt luống rộng 0,7-0,8m. Trồng 2 hàng khoai tây thì luống rộng 1-1,2m.
Phân bón lót tính cho 1ha là: 15-20 tấn phân chuồng, 200-250kg phân urê, 200-250 lân supe.
Kỹ thuật trồng:
Khoai tây có thể trồng bằng hạt hoặc bằng củ, thông thường được trồng bằng củ.
Nên chọn những củ to để làm giống. Củ càng to càng tốt. Củ giống cần đảm bảo khoảng 20-25g/củ, có thể cắt củ ra thành nhiều miếng để trồng. Mỗi miếng cắt cần có 1-2 mầm và có trọng lượng 20-25g. Mầm ở phía đỉnh củ thường cho sản lượng cao hơn. Củ giống khoai tây khi cắt thành từng miếng để trồng có thể xử lí ở nhiệt độ 18-200C và độ ẩm 85-90% làm cho vết cắt chóng hình thành tầng bầu mới. Việc xử lý có thể làm tăng sức chống chịu sâu bệnh và chịu hạn.
Khoảng cách khoai tây trồng trên ruộng là 50-25cm hoặc 60x25-30cm.
Trước khi trồng cần dùng phân hoai mục trộn thật đều rồi cho vào hốc. Không được để củ khoai giống trực tiếp trên phân mà cần đặt lên lớp đất phủ lên trên phân. Nên chọn những hôm trời hanh khô để trồng khoai tây. Khi đặt củ khoai tây vào hốc cần để cho mầm ở trạng thái tự nhiên, sau đó lấp đất lên củ dày 3-4cm.
Kỹ thuật chăm sóc:
Sau khi cây cao 4-5cm thì địa sinh đang phát triển, cần tưới nước giải, hoặc tưới phân đạm, hoặc hoà loãng nước phân lợn để bón thúc lần 1 cho khoai tây. Khi cây cao 5-10cm thì tưới thúc lần thứ 2 bằng nước phân chuồng 10-15% kết hợp với phân kali. Sau đó cứ cách 7-10 ngày tưới nước một lần. Sau khi trồng được 20-25 ngày cần bón thúc thêm phân lân.
Khi khoai tây đã lớn, nhất là khi củ đang phát triển cần tưới nước cho khoai tây. Có thể tát nước vào rãnh, ngâm trong thời gian 5-6 giờ. Không nên tưới nước ngập mặt luống và ngâm quá lâu, vì như vậy sẽ làm thối củ.
Cần tiến hành tỉa cây để tập trung chất dinh dưỡng cho những cây chính. Các nhánh hình thành ở các nách lá cũng cần được tỉa bớt. Tỉa cây con được tiến hành khi cây cao 3-5cm, để cao quá mới tỉa sẽ bị tiêu hao nhiều năng lượng.
Để giống khoai tây:
Sau khi thu hoạch khoai tây về chọn những củ to đều, không bị xây xát vỏ, để ở chỗ thoáng gió, không phơi trực tiếp ra nắng trong 2-3 ngày. Khi vỏ se lại thì đưa lên giàn. Mỗi tầng giàn, trải củ khoai tây thành từng lớp mỏng.
Trong thời gian cất giữ cần kiểm tra thường xuyên, cứ 3-5 ngày kiểm tra 1 lần. Phát hiện thấy củ thối nát cần phải loại bỏ ngay ra khỏi giàn giống.