Vụ đông xuân là vụ mở đầu cho niên vụ sản xuất và là vụ đạt năng xuất cao và ổn định nhất trong năm. Để thực hiện thắng lợi trong sản xuất, ngoài tăng cường đầu tư thâm canh và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong canh tác để nâng cao năng xuất, hiệu quả trên đơn vị diện tích, bà con nông dân cần lưu ý một số biện pháp kỹ thuật cơ bản sau:
Kỹ thuật thâm canh mạ:
Các giống lúa đang được sử dụng rộng rãi trong vụ này gồm: Nhị ưu 838, 63, Kim ưu 725, Diên ưu 527, Việt Lai 20 và các giống lúa thuần: Chiêm Hương, LT2, HT1, AYT01, KD18...
Trước khi ngâm 2-3 ngày, phơi lại hạt giống dưới nắng nhẹ 3 đến 6 giờ trên nong, nia.
- Ngâm ủ:Ngâm hạt giống trong nước sạch 20 đến 24 giờ (đối với lúa lai) và 36-40 giờ (đối với lúa thuần), thay nước 2-3 lần trong ngày. Đãi sạch nước chua trước khi đem ủ, trong khi ủ nếu thấy hạt giống quá khô cần tưới thêm nước ấm. Khi mầm dài bằng ½ hạt thóc, rễ dài bằng hạt thóc thì đem gieo.
- Đất làm mạ: Chọn chân ruộng cao, chủ động tưới tiêu, khuất gió, cày ngả sớm và bừa nhiều lần cho nhuyễn bùn, san phẳng ruộng và sạch cỏ dại, gốc rạ.
Lên luống rộng 1,2 - 1,4m, mặt luống phẳng, có rãnh thoát nước
Lượng phân bón cho 1 sào được mạ cần: 300 đến 400kg phân chuồng hoai mục + 10-15kg super lân + 3kg kali + 4kg urê. Bón lót toàn bộ phân chuồng, lân, 2kg urê, 1kg kali.
Bón thúc lần 1 (khi mạ được 2,5 đến 3 lá): bón 1kg urê = 1kg kali. Bón thúc lần 2 (bón tiễn chân trước khi cấy 4-5 ngày) bằng số urê còn lại.
- Gieo mạ:Gieo chìm mộng mạ để chống rét, chim, chuột (dùng bao tải dứa kéo dọc luống hoặc dùng tay vỗ nhẹ để mông mạ được phủ một lớp bùn mỏng). Đối với mạ được lượng giống 1kg/15 – 18m2, mạ nền 0,2-0,3 kg/m2 (lúa lai), lúa thuần có thể gieo dày hơn.
Sau khi gieo, dược mạ phải được giữ ẩm, khi mạ được 1 lá cần tưới một lớp nước mỏng tạo điều kiện cho mạ đẻ nhánh.
Cần gieo đúng thời vụ, chọn ngày gieo có nhiệt độ trên 150C, không được bón thúc đạm vào những ngày dưới 150C
Điều tiết nước cho dược mạ trong những ngày đợt rét bằng cách đem tháo nước vào ngập ½-2/3 cây mạ, ngày tháo nước đi. Rắc tro bếp hoai mục dày 0,5-1cm.
Tiêu chuẩn mạ tốt: cứng cây, đanh đảnh, không len ống, lá màu xanh vàng, không bị sâu bệnh.
Chú ý: Nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, chủ động về thời vụ và cơ cấu luân canh, 3 vụ/năm nên gieo mạ nền, gieo thẳng, làm mạ khay và làm mạ có mái che nilông. cấy mạ non 2,5-3 lá đối với mạ nền và 3-4 lá đối với mạ dược.
Thâm canh ở ruộng cấy:
- Ruộng cấy cần được cày bừa kỹ, bằng phẳng, sạch cỏ và gốc rạ.
- Thời vụ gieo cấy: Theo lịch gieo cấy của mỗi vùng, địa phương.
- Mật độ cấy là tiền đềđể tạo năng suất, vì vậy cần gieo cấy dày hợp lý 45-50 khóm/m2 đối với lúa lai và 50-55 khóm/m2 đối với lúa thuần.
- Cấy nông tay, thẳng hàng, đều khóm, mỗi khóm cấy 1-2 dảnh đối với lúa lai và 2-3 dảnh đối với lúa thuần.
Bón phân và chăm sóc:
- Lượng phân bón cho 1 sào:
+ Phân chuồng: 400-500kg
+ Phân đạm urê: 8-10kg
+ Super lân: 15-20kg
+ Kali: 6-8kg
+ Vôi bột: 15kg
(Đối với lúa thuần lượng phân có thể ít hơn)
Nguyên tắc bón phân: bón lót đầy đủ, bón thúc sớm, bón đón đòng vừa.
- Bón lót: toàn bộ phân chuồng, vôi, lân, 50% đạm, 40% kali.
- Bón thúc lần 1 (sau cấy 15 đến 20 ngày), 40% đạm + 40% kali kết hợp làm cỏ sục bùn.
- Bón thúc lần 2 (giai đoạn lúa đứng cái làm đòng), bón nốt lượng phân còn lại kết hợp với làm cỏ sục bùn.
Tưới nước: sau khi cấy giữ mực nước nông 3-4cm đến khi lúa chín đẻ nhánh đạt 8-10 dảnh/khóm, tháo cạn nước phơi ruộng đến nẻ chân chim, sau đó tháo nước trở lại đến khi lúa chín sữa. Thời kỳ vào chắc tháo cạn nước cho đến khi thu hoạch.
Phòng trừ sâu bệnh: Ngoài những biện pháp kỹ thuật nêu trên cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng để phát hiện và phòng trừ kịp thời các loại sâu bệnh hại lúa như: sâu đục thân, sâu cuốn lá nhỏ, ruồi đục nõn, bọ xít, tập đoàn rầy, bệnh khô vằn, đạo ôn... khi thấy xuất hiện sâu bệnh cần giữ nước trong ruộng 5-6cm và ngừng bón phân. Một số loại thuốc đang được sử dụng hiện nay: Pandan 95 SP (trừ sâu đục thân, sâu cuốn lá), Bestox 5 EC (trừ bọ xít), Actara 25 WG (trừ rầy), Validacin 3 SL (trừ bệnh khô vằn), Fujione (trừ bệnh đạo). Lưu ý bà con cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng ghi trên bao bì thuốc.
Nguồn: Báo Khoa học và Đời sống